Đánh Giá ISTQB Tiếng Việt: Trải Nghiệm Thi Thử CTFL 4.0

Đánh giá ISTQB tiếng Việt: tổng quan sau khi thi thử

Nhìn chung, bản dịch tiếng Việt của kỳ thi ISTQB CTFL 4.0 bám sát giáo trình gốc và giữ đúng cấu trúc đề như bản tiếng Anh, nhưng một số thuật ngữ được Việt hóa lại gây khó hiểu hơn là dễ hiểu hơn cho người đã quen thuật ngữ tiếng Anh. Đây là nhận xét sau khi mình trực tiếp thi thử vào sáng nay.

Nếu bạn chưa biết ISTQB là kỳ thi thế nào, đọc trước ISTQB là gì để nắm nền trước khi vào phần đánh giá chi tiết dưới đây.

Thông tin chung về lần thi thử

Vài con số cụ thể để bạn hình dung buổi thi thực tế, không phải thông tin tra trên mạng:

Hạng mục | Thông tin
Lệ phí gốc | 210 USD
Ưu đãi | Giảm 50 USD qua Brightest → còn 160 USD
Ngôn ngữ đề | Tiếng Việt (bản dịch mới)
Thời gian làm bài | 60 phút — vì thi bằng ngôn ngữ mẹ đẻ, không được cộng thêm giờ như thi tiếng Anh
Tổng thời gian buổi thi | 73 phút (gồm thủ tục check-in, xác minh danh tính qua Pearson VUE)
Nền tảng | Pearson VUE — thi online, có giám thị từ xa
Quy trình thi | Tương tự các kỳ thi chứng chỉ CNTT khác, không có gì bất thường

Một điểm đáng chú ý: thi bằng tiếng mẹ đẻ thì bạn không được cộng thêm 15 phút như quy định dành cho thí sinh thi ngôn ngữ không phải bản ngữ — 60 phút cho 40 câu là con số cố định.

Điểm tốt của bản dịch tiếng Việt

Sau khi làm hết đề, đây là những điểm mình đánh giá cao ở bản dịch:

Bám sát giáo trình gốc: nội dung câu hỏi và cấu trúc đề vẫn đảm bảo đúng chuẩn như bản tiếng Anh, không bị cắt xén hay đơn giản hóa.

Đọc hiểu nhanh hơn với người yếu tiếng Anh: các đoạn tình huống dài trong đề trở nên dễ nắm bắt hơn, không phải dừng lại tra từ.

Nhược điểm — thuật ngữ dịch gây nhầm lẫn

Đây là phần mình muốn nói thẳng, vì nó ảnh hưởng trực tiếp tới việc bạn có nên chọn thi tiếng Việt hay không. Một số cụm thuật ngữ được Việt hóa theo kiểu dịch sát nghĩa, nhưng lại xa lạ với người đã quen dùng thuật ngữ gốc trong công việc hàng ngày:

Thuật ngữ gốc | Bản dịch trong đề | Nhận xét
Error, Defect, Failure | Sai sót, Khiếm khuyết, Sự cố | Dễ gây nhầm lẫn nếu bạn đã quen phân biệt ba khái niệm này bằng tiếng Anh — xem thêm Error, Defect, Failure là gì để đối chiếu định nghĩa chuẩn
Test charter | Phiếu kiểm thử | Nghe khá xa lạ, không phản ánh đúng bản chất "định hướng phiên kiểm thử thăm dò" của thuật ngữ gốc
Test case, Checklist, Test harness | Giữ nguyên tiếng Anh | Ví dụ tích cực: đề vẫn giữ nguyên các thuật ngữ này thay vì ép dịch

Ngoài ra, câu chữ tiếng Việt nhìn chung dài hơn bản tiếng Anh tương ứng, nên bạn phải đọc nhiều chữ hơn trong cùng 60 phút — bù lại, bạn đỡ tốn công "dịch ngược" trong đầu như khi làm đề tiếng Anh.

Nên thi ISTQB bằng tiếng Việt hay tiếng Anh?

Từ trải nghiệm thi thử, mình đánh giá thế này:

Nếu tiếng Anh chuyên ngành của bạn còn yếu hoặc gần như không có, bản tiếng Việt là lựa chọn hợp lý — bạn đọc hiểu đề nhanh hơn, giảm rủi ro hiểu sai vì ngôn ngữ thay vì vì thiếu kiến thức.

Nếu bạn đã quen làm việc với thuật ngữ kiểm thử bằng tiếng Anh (đọc tài liệu, họp team, viết report...), nên thi bản tiếng Anh sẽ quen thuộc và tự nhiên hơn, tránh việc phải "dịch ngược" các thuật ngữ đã Việt hóa.

Đề xuất gửi đơn vị dịch thuật

Nếu Brightest đọc được bài đánh giá ISTQB tiếng Việt này, mình có một đề xuất cụ thể: hãy giữ nguyên các thuật ngữ tiếng Anh cơ bản thay vì dịch cưỡng ép. Lý do đơn giản — nếu bạn đã là tester, gần như chắc chắn bạn đã nắm các thuật ngữ nền tảng rồi. Bản thân đề thi cũng đang làm đúng điều này với "Testcase", "Checklist", "Test harness" — chỉ cần áp dụng nhất quán cho các cụm còn lại như Error/Defect/Failure hay Test charter.

Nếu bạn đang cân nhắc thi CTFL

Dù chọn ngôn ngữ nào, phần kiến thức cần ôn vẫn không đổi. Một vài tài nguyên hữu ích:

Lộ trình ôn và chiến thuật phòng thi chi tiết — xem kinh nghiệm thi ISTQB CTFL.

Tài liệu chuẩn để ôn — xem tài liệu ISTQB Foundation tiếng Việt.

Luyện quen dạng câu hỏi — xem đề thi ISTQB CTFL mẫu.

Muốn có lộ trình ôn bài bản và người đồng hành thay vì tự bơi, tham khảo khóa luyện thi ISTQB tại IT LEARN.